معرفی هنرمند | پل رند Paul Rand

فاطمه رحمیفاطمه رحمی

 

پل رند طراح گرافیک متولد ۱۵ آگوست ۱۹۱۴بروکلین نیویورک یکی از خلاق ترین و پیشروترین طراحان گرافیک قرن بیستم می‌باشد. بروکلین یکی از مناطق چهارگانه نیویورک می‌باشد و نیویورک مرکز هنری قرن بیستم. رند تحصیلاتش را در پرات و پارسونز انجام داد و در مدت شش دهه فعالیت هنری حرفه‌ای خود مدیریت هنری شرکت‌های معظمی چون “آی بی ام” شبکه “ای بی سی” طراحی جلد چندیدن انتشارات معتبر چون “وینتیج” و “ناپف” ، تصویرگری کتاب‌های کودکان، تدریس در دانشگاه و… را بر عهده داشت.

پل رند، با عنوان طراح زیبایی‌های پرشور شناخته شده است و آثار او به سبب دارا بودن صراحت آشکار بارز و متمایز هستند؛ که این ویژگی با سلیقه، هوش و بذله‌گویی همراه است. در میان همه طراحان میانه قرن، پل رند با خوش بینی نسبت به کیفیت طراحی، بر این باور که جهان می‌تواند به واسطه آنچه “هنر طراحان” خوانده می‌شود بهبود یابد، تاکید داشت. وی از معروفترین پیروان مدرنیسم در طراحی آمریکا بود.

رند در ابتدا از تکنیک کلاژ برای اجرتی ایده‌های خود در طراحی سود جست، شیوه‌ای که حتی در آخرین دوره آثار وی نیز کماکان دیده می‌شود. در این شیوه، هنرمندی که رند بیش‌ترین تاثیر را از وی گرفت “هنری ماتیس” بود. رند مانند ماتیس با بریدن کاغذهای رنگی و استفاده از قدرت آشنایی نمادها به خلق آثار خود پرداخت آثاری که در آن فضاهای مثبت و منفی از ارزش یکسانی برخوردار می‌باشد. ترکیب‌بندی آثار رند بسیار پویاست و همواره نوعی بازیگوشی و نگاه آمیخته به طنز در آثارش وجود دارد. این نگاه شوخ‌طبعانه موجب می‌گردد که بیننده در لحظه برخورد با اثر به نوعی شگفت زده شود و ناخواسته وارد یک بازی تصویری می‌شود.

پل رند، طراح جسوری است و این جسارت را می‌توان در تک تک آثار او مشاهده کرد. چه آثار فرهنگی و چه آثاری که بنابر سفارشات شرکت‌های تجاری انجام داده است. او سال‌های فراوانی را در خانه شخصی خود در کنار همسر و دخترش به کار پرداخت. نگاه عاطفی و کودکانه رند در طول سالیان متمادی تا حدی حاصل همین نکته است. نتیجه همکاری رند با همسرش “آن” چندین کتاب کودک می‌باشد که تحسین منتقدان را برانگیخت. اوج خلاقیت رند در ایده و آزادی در اجرا را می‌توان در این تصویرسازی مشاهده نمود. استفاده از برش‌های کاغذ و بکار بردن اشکال دوست داشتنی کودکانه در مجموعه‌ای از ترکیب‌بندی‌های بدیع از ویژگی‌های این مجموعه از آثار اوست. برخی از شخصیت‌هایی که توسط رند طراحی گردیده‌اند محبوبیت فوق‌العاده‌ای یافتند. از جمله این شخصیت‌ها “یک کوچولو” می‌باشد که از دو جنبه طراحی و شخصیت‌پردازی نمونه بسیار موفقی می‌باشد.

در اواخر دهه ۶۰ رند آرام آرام از تصویرسازی کتاب کودکان و طراحی جلد کتاب فاصله می‌گیرد و جذب طراحی هویت برای سازمان‌ها و شرکت‌های معظم می‌گردد و در این دوره بخشی از زیباترین و به یاد ماندنی‌ترین آثار خود را خلق می‌کند. شوخی‌های تصویری که سابقا در تصویرسازی‌ها انجام می‌گرفت، این بار در آگهی‌های تجاری با اندکی پیچیدگی بیشتر صورت می‌پذیرد و بیننده و خواننده را بیشتر درگیر می‌کند.

 

یکی از نکاتی که در آثار رند قابل توجه می‌باشد، تکامل هماهنگی بین ایده و ترکیب‌بندی است. آثار وی علاوه بر اینکه همواره دارای ایده مناسبی است از لحاظ زیبایی و نحوه قرارگیری اشکال و رنگ‌ها نیز کامل می‌باشد. استفاده از تضاد نیز تقریبا در همه آثار وی دیده می‌شود؛ تضاد بین حروف تایپی و دست نویس‌های آزاد ، تضاد بین فرم‌های هندسی و اشکال آزاد، تضاد بین سیاه و سفید، موضوعات جدی و بیان کمیک و…

رند در سال‌های ۱۹۳۲-۱۹۲۹ در انستیتو پرات، از ۱۹۳۲-۱۹۳۳ در مدرسه طراحی پارسونز و از ۱۹۳۳-۱۹۳۴ در انجمن دانشجویان هنر تحصیل کرد. در این انجمن معلم وی، دادائیست پیشین گئورگه گروتس بود. رند که طراح جوان،با استعداد و خوش قریحه‌ای بود در ۲۳ سالگی مدیر هنری مجله‌های “اسکوایر” و ” اپارل آرتز” شد و از سال ۱۹۳۳ تا ۱۹۴۵ این سمت را در “دایرکشن” حفظ نمود.

وی یکی از نخستین طراحان گرافیک آمریکایی بود که نگرش خویش را در زمینه افکار موثر در طراحی گرافیک در کتاب “تفکر درباره طراحی” در سال ۱۹۴۷ به چاپ رساند. در این کتاب وی نکات مهمی را که در زندگی و کارش تکرار می‌شد آشکار ساخت و در کتاب‌های بعدی خود”هنر طراح” در سال ۱۹۸۵ به دقت درباره آنها توضیح داد. اصول آموزش رند بر پایه تجربه‌ها، دریافت‌ها، بررسی‌ها،سازمان دادن‌ها ،نمادگرایی و ترکیب‌ها بود. او علاقه‌مند بود که خود را از افراط‌های طراحی کارکردگرای دهه ۱۹۲۰ دور نگاه دارد. رند پیشنهاد کرد که “ارتباط بصری به هر شکل آن، به صورت تجسمی از فرم و کارکرد در نظر گرفته شود؛ یعنی یکپارچگی، زیبایی و ثمربخشی.”

رند کارش را از مدیریت هنری، تا طراحی پوسترهای جذاب تبلیغاتی با درون مایه‌های یکسان ادامه داد. وی بیش از در نظر گرفتن چهارچوب منطقی گرافیک، از هنرهای زیبا الهام می‌گرفت و بر پایه ایده‌های رنگ، بافت و کلاژ در آثار نقاشان مدرن همچون آرپ، ماتیس،کلی و کاندینسکی طراحی می‌کرد.

وی متاثر از این هنرمندان، به درکی استوار از اصول قرارگیری هندسه و فرم دست یافت. اگر همه این اصول سرچشمه اروپایی داشتند، عناصر آمریکایی طراحی‌های رند برای پیچیده کردن استعاره گرافیکی و درک او از کلمات و کپی لاین برآمده از همکاری با بیل برنبچ از آژانس “دیل،دین و برنبچ” بود.

این نگرش در مجموعه علامت‌های تجاری شایان توجه که رند برای شرکت‌ها و سازمان‌های بزرگ طراحی می‌کرد، آشکار شد. وی معماری تصویری را همسو با ایجاد تاثیر قوی، بطور مثال در نماد سازمان هنرهای گرافیک آمریکا که در آن دو I بعنوان نمادی از چشم استفاده شده اند بکار برد. برای شرکت “وستینگ هاوس” وی لوگویی که نحوه قرارگیری حروف در آن شبیه تشریح مدار الکتریکی بود طراحی نمود.

رند همچنین از نقش مایه‌های گرافیکی به عنوان شیوه‌های یادمانی استفاده کرد. راه راه‌هایی که از خطوط افقی تشکیل می‌شدند و برای جلوگیری از جعل اسناد قانونی کاربرد داشتند، در نشان دادن هویت مشترک “آی بی ام” که رند در سال ۱۹۵۶ بر روی آن کار می‌کرد، به کار گرفته شد.

سرانجام این راه راه‌ها به دلیل آنکه شرکت به وسیله آنها در ذهن مردم تداعی می‌شد،استعاره‌ای برای کامپیوترها تبدیل شد تا حدی که در بعضی از نمونه‌ها حروف M,B,I وجود نداشت. پاپ آرت مرجع دیگری بود که رند در ساخت شناسه برای شرکت “نکست” آن را نمود داد. در سال ۱۹۸۸ سفارش طراحی یک نشانه نوشته برای شرکت next به وی داده شد. یک شرکت آموزش کامپیوتر به ریاست استیون جابز موسس شرکت کامپیوتری اپل. رند پیش از آن هم توانسته بود هویت‌های سازمانی تمام و کمالی را عرضه کند اما مشکل کلمه next به معنای آینده این بود که چیز خاصی را توصیف نمی‌کرد. ابزارهای گرافیکی که آینده را نشان می‌دهند مثل پیکان و دیگر نمادها بخاطر استفاده زیادی بی‌معنی شده‌اند اما کامپیوتر next در یک مکعب مشکی قرار داده می‌شد و این ایده مورد نظر رند را تامین می‌کرد. او تصمیم گرفت تا کلمه next را در چارچوب یک مکعب بگنجاند تا بدین ترتیب خود محصول را هم تداعی کند. رند در این باره گفته است:” نشانه نوشته من فقط یک مکعب را نشان می‌داد و هیچ مفهوم دیگری از آن استنباط نمی‌شد. اما اگر می‌خواستم از این سرنخ هم استفاده نکنم دیگر کاملا مجبور بودم از خلاء چیزی را دربیاورم. به هرحال پیش از اینکه نشانه نوشته مذکور بتواند کارش را شروع کند، رند مجبور بود که جابز را به خرید آن ترغیب کند. به این خاطر او استراتژی چند جانبه‌ای را در پیش گرفت اول اینکه فقط یک نشانه نوشته را عرضه کرد و دومین استراتژی او این بود که حرف‌هایش را به وسیله جزوه‌ی برند که در آن منطق رسیدن به نشانه نوشته مورد نظر را توضیح دهد‌. جابز تمام کلیشه‌های بیات شده‌ای را که برای بیان مفهوم آینده به کار می‌رفتند قبلا در کتاب‌ها دیده بود اما در مقابل جزوه بیست صفحه‌ای وی خلع سلاح شد. رند از همان آغاز این جزوه در مقدمه خود نوشت یک نشانه نوشته  برای next باید چه شکلی باشد. وقتی که نشانه نوشته رند داشت معرفی می‌شد او حتی یک کلمه هم حرف نزد فقط نشسته بود و جابز را که مشغول خواندن جزوه‌اش بود تماشا می‌کرد. جایز آن روز را بخاطر می‌آورد، این جزوه کاملا همه را غافلگیر کرده بود و قانع شده بودند که هر نمونه حروف‌نگاری که در صفحات اولیه آورده شده بود نشانه نوشته نهایی است و کاملا مطمئن نبودم که پل دارد چکار می‌کند تا اینکه به آخر جزوه رسیدم  در آن لحظه بود که متوجه شدم ما راه حل را در دست داریم، رند به ما یک جواهر تقدیم کرده بود. در سال ۱۹۶۰ رند یکی از تعریف‌های مختصر قاطع خود را در زمینه اینکه علامت های تجاری چگونه کار می‌کنند، نوشت:” علامت تجاری یک تصویر است. یک نماد، عنصر، نشان و شکل است. نمادی است برای شرکت. علامتی است اشاره کننده به کیفیت که آمیزه‌ای از فرم و محتواست. علامت‌های تجاری جاندار، بی‌جان، ساختمانی و هندسی‌اند. آنها حروف، مفهوم نگاشت، تک نگاشت، رنگ و شئ‌اند. آنها نمایش دهنده هیچ چیز نیستند، اما اشاره گرند و بر پایه بذله‌گویی و اختصار شکل می‌گیرند.”

رند به عنوان مربی برای نسل‌های بعدی دانش آموزان طراحی گرافیک،در دانشگاه هنری ییل از سال ۱۹۵۶ شروع به تدریس کرد. وی این موقعیت را تا سال ۱۹۷۰ حفظ نمود. حتی پس از آنکه تدریس تمام وقت را ترک کرد به شرکت در برنامه تابستانی که از سوی مدرسه، در شهر برسیاگو در سوئیس برگزار می‌شد،ادامه داد. نزدیک به پایان دوران طولانی حرفه‌اش، به دفاع از نقش اساسی طراح به معنای جستجوگر زیبایی ادامه داد. وی در برابر نسل جدید طراحان گرافیک که به تایپوگرافی ساختار شکل یا “طراحی همچون سخن گفتن” علاقه‌مند بودند، با تمام قدرت ایستاد.

پیامد این نوع برخورد، نوشته او در سال ۱۹۹۲ بود:” امروزه تاکید بر سبک بر پایه محتوا، در بیشتر آنچه که طراحی گرافیک یا ارتباط خوانده می‌شود، در والاترین جایگاه آن، آشفتگی محض است. دستورالعمل بدون آشفتگی، دستورالعمل روز نیست.” آثار رند بعد از گذشت نیم قرن، تازه، سرحال، زیبا و ساده بنظر می‌رسند.

 

 

منابع:

یک قرن طراحی گرافیک(a century of graphic design)؛ مولف: جرمی آینسلی، مقدمه: رضا عابدینی، مترجمان: آزاده اعتصام، محبوبه توتونچی

مقاله “بازیگوشی های کودکانه یک طراح”  ؛ آریا کسایی

پایگاه مجلات تخصصی نور noormags.ir

Paul-rand.com

نظرات