تایپوگرافی / تایپوگرافی و کینتیک تایپوگرافی

پنجشنبه بیست و سوم مردادماه نودوسه، چهل و سومین جلسه گرافیک همزمان با سالروز تاسیس این جلسات، در محل تالار مفاخر آذربایجان برگزار شد.سخنران این جلسه، عمار عیسی‌پور با موضوع “تایپوگرافی و کینتیک تایپوگرافی” به بررسی حضور و عملکرد‌های تایپ به مثابه تصویر، اطلاع‌رسان و ساختارگرا در حوزه‌ی گرافیک و موشن‌گرافیکس پرداخت.

در بخش اول: فرايند پديد آمدن نوشتار تا تايپوگرافي

انتقال و ثبت انديشه‌ها مهم ترين عامل در پيدايش حروف، كلمات، خط وبه معناي كلي نوشتار مي باشد. نوشتار در انواع آن از منشا گفتار است و نوعي از بيان زبان و جايگزيني براي صوت است.
پيدايش، تكوين و پيشرفت نوشتار يك شبه نبوده، ده‌ها هزار سال تصاوير، علامت‌ها و اشكال ترسيمي توسط انسان براي انتقال پيام‌ها و بازنمايي طبيعت بكار مي‌رفت. كه اين تصاوير ما به ازاي طبيعي داشتند. مثلا تصوير خورشيد معادل مفهوم خورشيد. كه اين تصاوير جزو اولين دسته خطوط بنام « تصوير نگار» به شمار مي روند.
پس از خطوط « تصوير نگار» نوعي ديگر از خطوط تصويري شكل گرفت كه اين بارهدف، صرفا بازنمايي تصويري طبيعت نبوده بلكه وسيله اي براي انتقال فكر، انديشه و ايجاد ارتباط بود. كه اين دسته را خطوط« انديشه نگار» ناميدند.به عنوان مثال، اين بار خورشيد به جاي بازنمايي طبيعت به معناي روز يا زمان به كار مي رفت.
با گذشت زمان و افزايش سرعت ارتباطات ونياز به ثبت و تبادل حجم زياد پيام‌ها و انديشه‌ها، خطوط «آوانگار» پديدار شدند. اندیشه ، نخست به آواهایی از یک واژه یا جمله خاص درزبانی مشخص، برگردانده می‌شود وسپس نشانه‌هايی معادل آن قرارداد می شودکه اغلب با مفهوم اندیشه اصلی رابطه زیادی ندارند. این نشانه ها به آواهای موجود درزبان برگردانده می شوند وبدین ترتیب واژه ، جمله واندیشه اصلی رادرذهن خواننده بازسازی می کند. بدین ترتیب، چنین خطوطی با صرفه تربوده، برای یادگیری محتاج زمانی کمترندوازنظرحجم متن نوشته شده نیزاحتیاج به فضای کوچک‌تری دارند.
در واقع منشا الفبا را مي توان خطوط «آوانگار» ناميد. عملكرد الفبا كاملا متفاوت مي باشد به گونه‌اي كه ثبت هر پيام و انديشه‌اي با تعداد محدودي از حروف بايستي امكان پذير باشد.
رسالت حروف در نوشتار ، انتقال موثر پيام بر مبناي زبان، فرهنگ و خاطره‌اي مشترك بين طراح و خواننده است. اما اين تمام وظيفه‌اش نيست بلكه آن‌ها بخشي از فرهنگ ديداري هر جامعه‌اي را تشكيل مي دهند.اگر بپذيريم كه نوشتار جنبه‌هايي از گفتار و انديشه را نمايش مي دهد بايستي در بكاربردن حروف در آثار گرافيك بسيار دقت كنيم و با تقويت حروف، نه تضعيف آن‌ها در جهت بيان موثرتر انديشه‌ها و پيام‌ها استفاده نماييم كه شايد يكي از عملكرد‌هاي «تايپوگرافي» باشد.
نوشتار از زماني موجوديت دارد كه توسط ابزاري خاص بر نوعي ماده‌اي خاص ثبت شود، از اين رو با تعمق در آناتومي حروف و بررسي گونه‌هاي مختلف نگارش عناصر نوشتاري را مي توان در سه گروه كلي دست نوشته ها، خطوط سنتي و حروف ماشيني
دسته‌بندي كرد.
نحوه استفاده طراحان گرافيك از اين سه شيوه نگارشي در طراحي گرافيك مي تواند به حروف ويژگي ساختارگرا، اطلاع رسان و دكوراتيو دهد. يك اثر تايپوگرافي مي‌تواند تركيبي از اين سه دسته باشد كه بنا به هدف و مخاطب اثر گرافيك مي‌تواند يكي از ويژگي‌ها پررنگ‌تر باشد. دقت داشته باشيم زماني كه در كار با حروف، ويژگي ساختار گرايي يا دكوراتيو آن پررنگ شود و هيچ اطلاعاتي از بستر زباني و انديشه‌اي به ذهن مخاطب را يادآور نباشدو هيچ كد معنايي، نوشتاري را در ذهن بيننده فعال نكند اثر نهايي تايپوگرافي نبوده و شايد بتوان گفت كه حروف بهانه‌اي براي ايجاد تصوير بوده‌اند.
در هر صورت جنبه‌هاي اطلاع رساني، ساختاري وتصويري نوشتار ارتباط مستقيمي با هم دارند. بايد توجه داشته باشيم كه زماني‌كه هدف يك اثر گرافيكي انتقال سريع پيام مي‌باشد مثل هشدار دادن، يك طراح نمي تواند در نگارش حروف تقدم وتاخر حروف را به دليل زيبا شدن يا ديده شدن تغيير دهد و يا اطلاعات مهم را با پوينت ۵ و ۲۰۰ حرف در يك سطر عرض ده سانتي متري بچيند.
در واقع مهارت طراح گرافيك در تايپوگرافي جلب توجه خواننده به اطلاعات از طريق تقويت و تغيير حروف است .چه بسا اين تغيير زماني به معناي جابجايي يك تصوير به جاي يك حرف باشد (در صورتي كه آوا يا معناي آن حرف در ذهن خواننده متبادر گردد) به عنوان مثال پوستر IBM اثر Paul Rand كه از تصوير چشم(eye)براي متبادر ساختن آواي (I) و از تصوير زنبور(Bee) براي متبادر ساختن آواي(B) استفاده كرده است.
كه از طرفي رساندن حروف به جنبه‌هاي تصويري كه از كدهاي تعريف شده خارج باشد مي تواند در ديده شدن اثر گرافيكي در بين هزاران پيام ارتباطي روزانه موثر بوده و از عملكردهاي ديگر تايپوگرافي ‌باشد.

در بخش دوم:كينتيك تايپو گرافي
از اختراع دستگاه چاپ توسط گوتنبرگ وتكثير پيام ها به واسطه ي حروف، تايپوگرافي استاتيك با هدف اثر بخشي پيام ، نقش موثري در ارتباطات داشته است. با ظهور رسانه هاي زمان محور، بنا به ماهيت رسانه، نوع ارتباطات و ابزارهاي رسانه ها نيز دستخوش تغيير بوده اند. درشيوه كینتیک تايپوگرافي با ارجاع به ويژگي‌هاي آوايي حروف مي‌توان به وسیله آمیختن متن و حرکت با شكستن محدوديت هاي رسانه‌های چاپی امكان ارتباط موثر را افزايش داد. امروزه کینتیک تايپوگرافي نقش مهمی در تبليغات اينترنتي، هويت سازي شبكه، اینفوگرافیک‌ها، عنوان بندي فيلم و سريال، موزيك ويدئو ها و … دارد . اين شيوه تايپوگرافي كه حس انگيزي به واسطه ديزاين و حركت و آواست به ما كمك مي كند تا با استفاده از ويژگي‌هاي حروف: شكل، سايز حروف ، حركت ، وضوح و عمق، نوع حركت و… بعد جدیدی به معنا و پیام اثر ببخشیم.

پایان جلسه، در کنار بریدن کیک به مناسبت سالگرد تاسیس جلسات گپ گرافیک، نرم‌افزار قلم برتر معرفی و اعلام امکان خرید با تخفیف ۲۰% برای اعضای گپ همراه بود.

نظرات