تایپوگرافی / اکران مستند هلوتیکا

جلسه هفتاد و یکم گپ گرافیک به اکران مستند هلوتیکا اختصاص داشت. این فیلم به کارگردانی گری هاست ویت عکاس و مستند ساز مستقل، به پربار و پرکاربرد شدن یک تایپ فیس پرداخته است. فیلم هلوتیکا کاوشی است در فضاهای شهری شهرهای بزرگ و تایپی که در آنها تثبیت شده است و نیز در بردارنده بحثی سیال با طراحان نامدار در مورد آثار، فرآیند خلق اثر، گزینه‌ها و زیباشناسی در پس استفاده آنها از تایپ است.

این فیلم درست پس از پنجاه سالگی تولد این تایپ در سال ۲۰۰۷ در فستیوال فیلم آستین در امریکا برای اولین بار نمایش داده شد و تاکنون در بیش از چهل کشور و سیصد شهر دنیا از  جمله نیویورک، دالای، شیکاگو، زوریخ، پراگ، استانبول، مونترال، کالگری، ونکوور، برلین، ماینز، پاریس، کپنهاگ، اُسلو، تسالونیکی، دوبلین، بلفاست، ملبورن، لندن، تهران و تبریز با دوبله فارسی که به همت رنگ پنجم تهیه شده بود، همچنین فستیوال های فیلم مسکو، ریکیاویک در ایسلند، بوداپست، تورنتو به نمایش در آمده است.
در این فیلم گفتگوهایی با مهمترین و تاثیرگزارترین طراحان جهان صورت گرفته که می‌توان از نام‌هایی آشنا مانند ماسیمو وینللی، اریک اشپیکرمان، ماتیو کارتر، ویم کروول، هرمان زپف، نویل برادی، دیوید کارسن، اشتفان زاگمایستر، مایکل بیروت، پائولا شر، مانوئل کربس و دیمیتری برونی (استودیو نورم)، زوریخ و … و نویسنده و محقق طراحی گرافیک، ریک پوینر نام برد.
هلوتیکا، نام جدیدی از تایپ نوی هاس گروتسک بود که در سال ۱۹۶۰ بر آن نهاده شد ولی ۱۹۵۷ سالی بود که هلوتیکا توسط مکس مایدینگر، که حروفچین شرکت تایپ هاس بود به سفارش مدیر آن، ادوارد هافمن به وجود آمد. این زمان مقارن بود با گسترش شیوه‌ی سوییسی در جهان که هلوتیکا در بسیاری از کشورها بنا به نیازهایشان به کار گرفته می‌شد. این تایپ جایگاه خود را در میان طراحان جهان به سرعت باز کرد، محبوبیت یافت و خیلی سریع در طراحی نشانه‌ها، نشانه نوشته‌ها، علائم عمومی برای سیستم حمل و نقل و … مورد استفاده قرار گرفت. هلوتیکا، رایج‌ترین و معروف‌ترین تایپ فیس لاتین در ایران نیز هست و اکثر طراحان ایرانی فراوان از آن استفاده کرده و می‌کنند.

کارگردان، گری هاست ویت درباره این مستند چنین می‌گوید:

چرا باید درباره یک تایپ‌فیس فیلم ساخت؟ چه رسد به ساخت فیلم مستندی بلند درمورد هلوتیکا! به این دلیل که تمام محیط اطرافمان مملو از هلوتیکا است. احتمالا همین امروز چندین بار با هلوتیکا برخورد داشته‌اید. شاید به شما گفته باشد کدام خط مترو را باید سوار شده باشید یا سعی کرده باشد در آگهی روزنامه صبح به شما خدمات سرمایه‌گذاری یا فرصت مسافرتی بفروشد. شاید هم شما را در جریان آخرین سرخط اخبار تلویزیون گذاشته، یا وضعیت آب‌ و هوا را به شما اطلاع داده باشد. و حتی شاید برای بازکردن درب دفتر کارتان از شما خواسته باشد “فشار دهید” و یا “بکشید”.

پس اجازه دهید به این مطلب بسنده کنم که من چند پرسش در ذهن داشتم و فکر کردم ساختن فیلم راه خوبی برای پاسخ دادن به آنهاست. همچنین فکر کردم نگاهی به مسیر هلوتیکا چهاچوب خوبی برای نگاه به سابقه پنجاه ساله طراحی گرافیک و سرآغازی است برای چند گفتمان جالب در زمینه فیلم. و خوشبختانه این فیلم توانست مردمی را که در کار تجارت طراحی نیستند به تفکری درمورد فرآیند این واژه‌ها وادارد.

طبیعتا من نمی‌خواستم فیلمی بسازم که درآن ٧۵ نفر همگی به سرعت در عباراتی کوتاه در مورد هلوتیکا صحبت کرده و درعین حال حرف هم را قطع کنند. ار آنجا که واقعا هیچ مستند بزرگی درباره طراحی گرافیک و تایپ وجود نداشت می‌خواستم تلاش کنم تمرکزم در فیلم برروی مصاحبه شونده به اندازه تمرکزم بر روی موضوع باشد.

نسخه دوبله شده این فیلم پنجشنبه ۲۵ تیرماه در گپ گرافیک به نمایش درآمد. هفته آینده نیز آخرین مبحث درمورد تایپوگرافی با ارائه عباس نوری و فرزاد ولی‌زاده برگزار خواهد شد.

 

نظرات