پوستری که مایه غرور نیست!

سیده پری‌ناز سهرابیسیده پری‌ناز سهرابی

● سیده پری‌ناز سهرابی، طراح گرافیک و روزنامه‌نگار

● یادداشتی به بهانه طراحی پوستر برگزاری چهاردهممین نمایشگاه بین‌المللی کتاب ایران – تبریز

جهان امروز که در آن اطلاعات مهم از طریق تکنولوژی و اسمارت فون‌ها به راحتی در دسترس همگان قرار دارد، هنوز هم شاهد افرادی است که ورق زدن کتاب را در برنامه زندگی خود به عنوان یک اصل حفظ کرده‌اند. حضور افراد از اقشار مختلف در نمایشگاه کتاب تبریز، گواهی بر این امر است.

نمایشگاه‌های کتاب هر شهر،  یکی از شاخص‌های توسعه فرهنگ در آن شهر است؛ نمایشگاه‌هایی که با حمایت نهادهای دولتی با بودجه‌های هرچند اندک در شهرها برپا نگه داشته می‌شوند.

اشاره به این نکته نیز ضروری است که پوسترهای هر رویداد، نقش مهمی در توجه مخاطبان به آن رویداد دارند. امری که ظاهرا به عنوان تکه گمشده پازل در برگزاری نمایشگاه‌های فرهنگی کشورمان جای خالی‌اش به شدت احساس می‌شود.

اما درخصوص پوستر چهاردهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تبریز،  پوستری نه چندان موفق از یک سو و به چشم نیامدن آن در گوشه و کنار شهر از سوی دیگر، باز هم  ضعف مسئولان شهری در برخورد آگاهانه با فضای بصری شهر را تایید می‌کند.

اگر سادگی، گویایی، جذابیت رنگی، کادر مناسب، ترکیب‌بندی مناسب فرم و رنگ ، وحدت، خلاقیت ویژه، خوانایی در پوسترهای نوشتاری، اجرای مناسب، حروف گذاری مناسب تیترهای اصلی و فرعی را از ویژگی‌های تئوریک یک پوستر موفق بدانیم، پوستر نمایشگاه کتاب تبریز، حرفی برای گفتن ندارد.

poster

مقابسه دو پوستر موفق از نمایشگاه‌های کتاب تهران و پوستر چهاردمین نمایشگاه کتاب تبریز، در روشن شدن این امر کمک بیشتری می‌کند.

وجود امر پنهان، یا تصویری که مخاطب در نگاه اول سریعا متوجه آن نشود و با مکثی کوتاه، بتواند خلاقیت موجود در اثر را کشف کند، باعث ارتباط فعال مخاطب و پوستر می‌شود. اتفاقی که در هردو پوستر نمونه از نمایشگاه کتاب تهران به شکل چهره‌ای خندان در نمایشگاه بیست و هفتم و کتابی که تبدیل به عقربه‌های ساعت شده، در نمایشگاه بیست و نهم به چشم می‌خورد. درحالی که پوستر نمایشگاه کتاب تبریز، صرفا با جاگذاری برخی المان‌های سفارشی( آن هم به صورت اشتباه) عنصر مهم خلاقیت را فراموش کرده است. اعتراف کنیم که در طول سالیان پوسترهای مشابه آن را در مناسبت‌های مختلف مذهبی دیده‌ایم.

از طرف دیگر جاگذاری عناصر بصری در پوستر چهاردهمین نمایشگاه کتاب تبریز به قدری نادرست است که از همان ابتدا، محل قرارگیری کتاب و جهت آن که متمایل به سمت چپ است، چشم مخاطب را از صفحه به بیرون هدایت می کند و فرصتی برای مطالعه مطالب پوستر به وی نمی‌دهد. در حالی که در دو پوستر دیگر مربوط به نمایشگاه کتاب تهران، چیدمان مرکزی تصویر، ابتدا به ساکن مخاطب را در مرکز رویداد میخکوب می‌کند.

دو پوستر نمایشگاه تهران، هردو علی‌رغم استفاده از تایپ فیس‌های متنوع، با بهره بردن از چیدمان و ترکیب‌بندی خلاقانه تحرک و شادابی را به کادر ساکن خود اضافه کرده‌اند. با کمی دقت متوجه می‌شویم که تمام عناصر این دو پوستر از نظمی منطقی و در راستای خطی فرضی قرار گرفته‌اند. امری که به عنوان یکی از اساسی‌ترین اصول طراحی در پوستر چهاردهمین نمایشگاه کتاب تبریز، به فراموشی سپرده شده است. حروف خسته‌کننده این پوستر با بی‌نظمی بدوی خود در کنار نشانه‌های نهادهای مشارکت‌کننده در رویداد، نشان از عدم آگاهی طراح آن از اصول اولیه طراحی دارد.

در خصوص انتخاب رنگ پوستر نیز به یک نکته می‌توان بسنده کرد. نمایشگاه کتاب گیلان که چند روز قبل از نمایشگاه کتاب تبریز برگزار شده بود نیز پوستری به رنگ سبز داشت.

photo517631434655116467

با در نظر گرفتن طبیعت این استان، استفاده از رنگ سبز به عنوان هویت محلی و معرف استان برگزاری نمایشگاه، منطقی است. حال منطق استفاده از رنگ سبز در نمایشگاه کتاب تبریز به همان میزان ضعیف می‌نماید. رنگ سبزی که به دلیل ترکیب با زرد، از رنگ سبز مذهبی نیز فاصله زیادی دارد.

تمام این موارد، و موارد بیشماری که در خصوص ضعف پوسترهای رویدادهای مختلف می‌توان برشمرد، گواه بر بی‌تفاوتی یا عدم آگاهی مسئولان مربوطه از اهمیت تصویر در دنیای معاصر دارد.

با نگاهی به پوسترهای نمایشگاه‌های کتاب مهم جهان این امر روشن‌تر می‌شود.

‌این درحالی است که شهر تبریز با وجود داشتن انجمن‌های مطرح در حوزه گرافیک و اساتید برجسته بین‌المللی در این حوزه، قابلیت تبدیل شدن به قطب بصری کشور را دارد.

آنچه به نظر می‌رسد، مسئولان ترجیح می‌دهند به جای هزینه کردن در حوزه زیبایی بصری شهر،  بالا بردن سطح سلیقه بصری شهروندان و سپردن کار به کاردان، بودجه‌های فرهنگی را ضمیمه سایر فعالیت‌ها کنند.

چهاردهمین نمایشگاه کتاب تبریز با تمام کاستی‌ها به کار خود پایان داد، اما پوستر آن به عنوان رزومه‌ای بی رمق در پرونده‌ها و فضای مجازی باقی خواهد ماند. پوستری که نمی توان با غرور از آن یاد کرد!

نظرات