یادداشت کریم زینتی به بهانه‌ی نمایشگاه آثار هنری هنرمندان شهر تبریز

آنچه مسلم است در هزاره‌ی اخیر تبریز نخستین شهری بوده است که مکتب نقاشی در بطن‌اش شکل یافته و وام‌ده سایر مکاتب ایرانی شده است. مکتب اول تبریز اگر چه در ربع رشیدیه و دوران پر شکوه ایلخانیان شکل گرفته است. باری این بنیان براساس بستری مهیا محقق شده است. یعنی تبریز به مثابه‌ی یک ظرف دارای چنان ظرفیتی بود که می‌توانست بزرگترین آکادمی علمی هنری را در بطن خود جای دهد. بایستی محققین و علاقمندان تاریخ هنر تبریز جستجوهای علمی و تحقیقی خود را به دوران پیش از احداث ربع رشیدی و استیلای ایلخانان معطوف سازند. آنچه مسلم است پیش از استیلای مغول تبریز دارای شکوه و عظمت عظیمی بوده است. و به پاس ثروت و اندیشه‌ی تبریزیان این شهر از دم تیغ مغول در امان زیسته است. آن ایام پرشکوه در تاریخ ایران غایب است و بخش‌هایی از آن گم‌گشتگی‌ها به همت کسروی تاریخ پژوه تبریزی در اثر معروف وی شهریاران گمنام روشن گشته است.
اما مکتب دوم که آثار مربوط به آن مشهور است، اگرچه به نام صفویه رقم خورده است و بنیانش به کمال الدین بهزاد منتسب است اما، به گواه تاریخ پیش از ورود بهزاد به تبریز، سلطان محمد که پرورش یافته‌ی دربار آق‌قویونلوها بود، هنر نقاشی تبریز را به درجه‌ی اعلا رسانده بود. از آن رو شاه اسماعیل تعلیم نقاشی ولیعهد طهماسب میرزا را علیرغم حضور بهزاد به سلطان محمد می‌سپارد.
سلسله‌ی صفوی با انتقال پایتخت از تبریز به قزوین و سپس اصفهان موجب پراکندگی جامعه‌ی هنرمندان و اندیشمندان آذربایجان به ویژه تبریز شد که کوچ اسفبار این قافله‌ی عطیم به استانبول و قزوین و اصفهان و سپس هندوستان و دیگر نقاط ضربه‌ی مهلکی بود بر پیکره‌ی آذربایجان به ویژه تبریز که بعدها در دوران قاجار نیز علیرعم ولیعهد نشین شدن این شهر آن زخم‌کاری التیام نیافت.
علیرغم آن تاراج‌ها و تاوان‌ها، آذربایجان به ویژه خاک تبریز باز در دامن خویش هنرمندها و اندیشمندها پرورده است که آثار این بزرگان به مثابه‌ی گنجی بیکران مایه‌ی افتخار است.
اما این مقدمه‌ی مشروح به پاس ادای این منظور بود که در طول تاریخ ملل، هنر و هنرمند در پرتو توجهات ویژه‌ی دربارها و حاکمان و امیران هنردوست بالیده است. سلاطین هنر دوست ترک هندوستان چنان کانون امنی برای هنر و ادب مهیا ساخته بودند که هنرمندان و سخن‌سرایان از هر سو در دربار کورکانیان هند پناه جسته و می‌بالیدند. هنر رومی و یونانی و ایرانی و ترکستانی و گرجی و غیره در طول تاریخ با حمایت حاکمان و دربارها به اعتلا رسیده است و به مثابه‌ی میراثی غنی به زمان حاضر رسیده است. پس مسجل است که اعتلای هنر در گرو حمایت دولت‌ها و دولتمردان فهیم بوده است. مسولین موظف به حمایت از هنر و هنرمندان هستند و بدین خاطر نیم در صد از بوجه مملکتی اختصاص یافته برای خرید آثار هنری و حمایت از هنرمندان منظور شده است.
خوشبختانه مجال فراهم گشته‌ی امروز با حمایت مدیر فرهیخته‌ای از خاندان اصیل صاحبان علم و اندیشه معروف به انگجی‌ها یعنی جناب دکتر انگجی تحقق یافته است و امید می‌رود در تداوم عنایات ایشان هنر تبریز از انزوا خارج گشته و آثار هنرمندان تبریزی در مجال‌هایی اینچنین عرضه و از سوی مسولین وظیفه‌شناس و دوستداران هم از بطن اجتماع خریداری گشته و شور و حال بایسته‌ای در این عرصه پدید آید.

نظرات

1 دیدگاه در "یادداشت کریم زینتی به بهانه‌ی نمایشگاه آثار هنری هنرمندان شهر تبریز"


میهمان
بهمن اهری پور
شهریور ۱۵, ۱۳۹۶

دراین مبان زحمات بی شاعبه جنابعالی هم قابل تقدیر میباشد موفق باشید ا