به بهانه‌ی برگزاری شانزدهمین صبحانه‌ی خلاق تبریز

ساسان نیک‌رفتار خیابانیساسان نیک‌رفتار خیابانی

صبحانه‌ای همراه با اضطراب و بی‌آبی

واپسین جمعه‌ی دی ماه ۹۶ است. عقربه‌های ساعت، ۹ صبح را نشان می‌دهد. در فودکورت لاله‌پارک تبریز نشسته‌ام. درهای آسانسور گشوده می‌شود و افراد با لباس‌های شیک و مجلسی به سمت مکان همیشگی صبح‌های خلاق (creative mornings) قدم می‌گذارند. جعبه‌های نان و شیرینی در سرجای خود است ولی خالی. کمی آن‌طرف‌تر ظرف‌های شیشه‌ای و فلزی آبمیوه و آبجوش هم خالی هستند. حاضران، یکی یکی سرمی‌رسند و نگاهی به روی میزها می‌اندازند، مکثی می‌کنند، چهره‌شان حالتی از تعجب به خود می‌گیرد، ولی سعی می‌کنند خود را جمع و جور کنند و عادی برخورد نمایند. کسی از متصدیان صبح‌های خلاق برخلاف معمول به چشم نمی‌خورد. از کسی که نماینده‌ی لاله‌پارک است سوال می‌کنند، می‌گوید اطلاعی ندارم کسی از مسئولان صبح‌های خلاق نیامده است.

به نظر می‌رسد شانزدهمین جلسه‌ی صبح‌های خلاق، بدون صبحانه مانده است. اضطراب کم‌کم به سراغ مهمانان می‌آید. اضطرابی که بی‌مناسبت نیست چرا که تم این ماه صبح‌های خلاق نیز اضطراب است. اضطرابی که در بطن خود حاوی ایهامی است. ایهامی که در کنار اضطراب، روزهای بی‌آبی آینده را نیز گوشزد می‌کند. روزگاری که بدون آب نه نانی در کف خواهد بود و نه چایی برای نوشیدن، نه شیرینی، نه آبمیوه و نه …صبحانه‌ای که حالا خلاق هم باشد.

روش‌شناسی مردم‌نگارانه، روش و در عین حال نظریه‌ای در علوم اجتماعی است که توسط گارفینکل بنا نهاده شده و در آن به تحلیل رفتار روزمره و تحلیل گفت و گو عادی مردم می‌پردازد. روشی که در آن قصد بر این است چگونگی ساخت‌های ناخودآگاه رفتار عاملان در زندگی روزمره‌ مطالعه می‌شود. در این روش دانشجویان یا کسانی که قرار است مجری طرح باشند به اعمالی غیرعادی و غیرطبیعی-کنش‌هایی غیر از کنش‌های متداول روزمره- دست می‌زنند تا رفتار دیگران را در قبال این اعمال غیرطبیعی یا بهتر بگوییم غیراجتماعی بسنجند. تا عاملان را در موقعیت غیرعادی قرار دهند.

صبح‌های خلاق (CreativeMornings) یک جمع خلاقانه‌ی بین‌المللی است که جلسات آن به صورت ماهانه و در یکی از جمعه‌های آن ماه به رایگان تشکیل می‌شود و به همت اسپانسرهای جلسه فضای گفتگو و صبحانه‌ای مختصر برای شرکت‌کنندگان ترتیب داده می‌شود. در روند این جلسه یک یا چند سخنران در مورد موضوعی از پیش تعیین شده صحبت می‌کنند و افراد در طول جلسه علاوه بر لذت بردن از صبحانه‌ای مختصر با یکدیگر به تبادل نظر می‌پردازند. این جلسات هم‌اکنون هر ماه در بیش از ۱۷۰ شهر جهان و با حضور بیش از ۲۰۰ سازمان دهنده برگزار می‌شود.

شانزدهمین جلسه‌ی صبح‌های خلاق با موضوع اضطراب در سالن همایش لاله‌پارک تبریز برگزار شد. مجتمع تفریحی تجاری لاله‌پارک چند ماهی است که در حمایت از این جلسات فرهنگی میزبانی آن را برعهده گرفته و در راستای ایفای نقش مسئولیت اجتماعی در بحران آب، با هماهنگی مسئولان صبح‌های خلاق دست به پرفورمنسِ نبود صبحانه و مسئولان زد تا دو مفهوم اضطراب و بی‌آبی را به حاضران تلقین کند. روشی شبیه روش روش‌شناسی مردم‌نگارانه. پرفورمنسی عملی که در جامعه‌ی ایران کمتر اتفاق افتاده است.

جوامعی چون جامعه‌ی ایران، به دلیل ساختار اجتماعی و فرهنگ حاکم، با بی‌نظمی، تاخیر، تغییر برنامه و ناهماهنگی غریبه نیست. شاید چنین پرفورمنسی در جامعه‌ای توسعه‌یافته، تاثیر بیشتر و اضطرابی مضاعف را ایجاد می‌کرد. اما برای ساکنان جامعه‌ی ایران چنین رخدادهایی دور از تصور نیست. با این حال انتظار و شکست عادت، در ذات خود اضطرابی به همراه دارد.

بی‌آبی بحرانی است که هر ثانیه‌ای که می‌گذرد، واقعیت خود را بیشتر بر ما عیان می‌کند. بحرانی که فراگیرتر، جدی‌تر و تاثیرگذارتر از هر بحران دیگری است. بحرانی است که تمامی کارشناسان و دانشمندان در فعلیت یافتن آن متفق‌اند. بحرانی که با خود قحطی، بیماری، آشوب، بی‌هنجاری و توقف تمامی کنش‌های تولیدی و مصرفی را در پی خواهد داشت. بحران آب، اضطراب را در پی ندارد بلکه خود اضطراب است.

رویارویی افراد با این واقعیت، و آگاهی آنان از عمق فاجعه‌ی پیش رو قادر خواهد بود گامی کوچک – و شاید بزرگ- برای بیداری و تغییر عادت و کنش‌های ما را در پی داشته باشد. اجرای چنین پرفورمنس‌هایی که در کنار آگاهی‌سازی، نتایج بحران بی‌آبی را در شکل‌‌های هنری، فرهنگی و اجتماعی به عموم جامعه منتقل کند توسط هر ارگان و سازمان دولتی و مردمی و هنری و تجاری‌ای امری است مثبت و در عین حال حاکی از گسترش بحران بی‌آبی در سطوح گوناگون نهادهای اجتماعی.

نظرات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *